အေ၀းေရာက္ သတင္းေထာက္တဦး
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ နွင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သိန္းေရႊ၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ခင္ညြန္႔တို႔ ေတြ႕ဆံုၾကစဥ္က (ဓါတ္ပံု Reuters)
ဆရာေတာ္ဦးေရဝတႏွင့္ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ
ျပည္ပမွေန၍ ျမန္မာျပည္၏ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ေဖၚျပေရးသားလွ်င္၊ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသြားၿပီျဖစ္ေသာ၊ ဆရာေတာ္ ေဒါက္တာ ဦးေရဝတကို မေဖၚျပ၍မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ဆရာေတာ္သည္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ၏ ဒုတိယအႀကီးဆံုးၿမိဳ႕ျဖစ္ေသာ ဘာမင္ဂ္ဟင္မ္ (Birmingham) ၌ေက်ာင္းထိုင္ခဲ့သည္။
ဂ်ာမနီ၌ရွိစဥ္ ဂ်ာမန္သတင္းစာတေစာင္အတြက္ ေဆာင္းပါးႏွင့္သတင္းမ်ား ကၽြန္ေတာ္ေရးသားေနခိုက္၊ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးတပ္ ေခါင္းေဆာင္ ဦးဘရန္ဆိုင္းလာေရာက္လည္ပါတ္သည္ႏွင့္ႀကံဳေနခဲ့၏။ ကၽြန္ေတာ္က ဥကၠဌႀကီး ဦးဘရန္ဆိုင္းကိုေတြ႕ဆံုေမးျမန္းသည့္ ေဆာင္းပါးတေစာင္ေရးခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က ဂ်ာမနီသို႔ၾကြလာေသာဆရာေတာ္ကိုလည္း သိကၽြမ္းခြင့္ရခဲ့၏။ ကၽြန္ေတာ္အဂၤလန္သို႔အလည္ အပါတ္ ေရာက္ေသာအခါ၌လည္း၊ ဆရာေတာ္က အဂၤလန္ရွိ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားသူမ်ားျဖစ္ေသာ၊ ဦးညြန္႔ေအာင္တို႔ ဇနီးေမာင္ႏွံ၊ မစၥတာ ခရစၥတိုဖာဆင္မ္ဆင္န္၊ မစၥတာဝီလီဘအိုတို႔ႏွင့္မိတ္ဆက္ေပးေလသည္။
ေနာက္ပိုင္းတြင္၊ ဆရာေတာ္ နယူးေယာက္သို႔ေရာက္တိုင္း ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ဤမွ်သာမက ဖံုးျဖင့္လည္း မၾကာခန ဆက္သြယ္ကာ၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အျမင္ခ်င္း၊ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈခ်င္း ႏွီးေႏွာဖလွယ္ခဲ့ၾက၏။ ထိုႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားအနက္မွ၊ ဆရာေတာ္နွင့္ ကၽြန္ေတာ္လက္တြဲပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတခုကို အေလးထားေဖၚျပလိုပါ၏။
၁၉၉၃ခု ႏွစ္လည္ပိုင္းတြင္ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္က ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ ျမန္မာအေတာ္မ်ားမ်ား ကိုယ့္တိုင္းကိုယ့္ျပည္သို႔သြားေရာက္ လည္ပါတ္ခြင့္ရစအခ်ိန္ျဖစ္၏။ မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ားကိုေတြ႕ဆံုရန္ သြားေရာက္လုိသူမ်ားက၊ ျပည္တြင္းဝင္ေရာက္ခြင့္ဗီဇာမ်ား ေလွ်ာက္ထား ၾကရ၏။ ထိုသူမ်ားကို စစ္အစိုးရထံ ဒူးေထာက္သူ သစၥာေဖါက္မ်ားဟု ေဝဖန္ရံႈ႕ခ်သူမ်ားရွိလာသျဖင့္၊ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အျငင္းပြားေနခ်ိန္ လည္းျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္ကမူ ႏိုင္ငံျခားသို႔ထြက္လာသူမ်ားကိုျပန္လာခြင့္မျပဳဘဲ၊ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ားႏွင့္တကြဲတျပားျဖစ္ေနေစခဲ့ ျခင္းမွာ၊ လူသူမဆန္ဟု ယံုၾကည္သည့္အတိုင္း၊ "ကိုယ့္ေမြးရပ္ေျမ၊ ကိုယ့္ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ားဆီသို႔ သြားေရာက္လည္ပါတ္လိုသူမ်ားကို ပိတ္ပင္တားျမစ္ရန္ မသင့္ေလွ်ာ္" ဟု၊ ေဆာင္းပါးမ်ားေရးသားခဲ့၏။
ဆရာေတာ္ဦးေရဝတက ျမန္မာျပည္သို႔ေခတၱျပန္ၾကြမည္ဆိုေသာအခါ၊ လူပုဂိၢဳရ္မ်ားေရာ၊ ရဟန္းသံဃာအခ်ိဳ႕ကပါ၊ အျပင္းအထန္ရႈံ႕ခ် ျပစ္တင္ၾကေလသည္။ ထိုစဥ္က စစ္အစိုးရကျပည္တြင္းသံဃာေတာ္မ်ားကို သာသနာဘြဲ႔ထူးမ်ား ေပးအပ္ခ်ီးျမွင့္ေနခ်ိန္လည္းျဖစ္ရာ၊ ဆရာေတာ္ဦးေရဝတလည္း အဂၢမဟာပ႑ိတကဲ့သို႔ေသာဘြဲ႕မ်ားရရွိေရး ေမွ်ာ္ကိုးခ်က္ျဖင့္ျပန္ၾကြျခင္းျဖစ္ရမည္ဟု ေဝဖန္ၾက၏။ ဆရာ ေတာ္ကမူ မည္သို႔မွ်အျငင္းပြားမေနေတာ့ဘဲ၊ စစ္အစိုးရကဘြဲ႔မ်ားအပ္ႏွင္းလွ်င္လည္း လက္မခံဟုဆိုကာ၊ ၁၉၉၄ခု ေမလတြင္ ျမန္မာျပည္ သို႔ ျပန္ၾကြသြားခဲ့၏။ ဆိုခဲ့ၿပီးသည့္အတိုင္း၊ ကၽြန္ေတာ္ကမူ ဆရာေတာ္ျပန္ၾကြသည္ကို အားေပးအားေျမွာက္ျပဳခဲ့သည္။
ဆရာေတာ္ဦးေဆာင္သည့္ ျမန္မာျပည္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔က၊ ကုလသမဂၢရံုးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဆက္သြယ္လႈပ္ရွားႏႈိင္ရန္ နယူးေယာက္တြင္ ရံုးခန္းတခုဖြင့္ထား၏။ ထိုအဆက္အသြယ္ကို အေၾကာင္းျပဳကာ၊ ဆရာေတာ္သည္ ကုလသမဂၢ အာရွေတာင္ပိုင္းႏွင့္ပစိဖိတ္ေဒသ ႏိုင္ငံေရးကိစၥရပ္မ်ားဆုိင္ရာၫႊန္ၾကားေရးမႉး မစၥတာဗင္ဒဲလ္ (Mr. Francesc Vendell) ႏွင့္ ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္မႈရွိသည္။ ဆရာေတာ္က စစ္အစိုးရႏွင့္ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားအၾကား၊ ပဋိပကၡျဖစ္ေနမႈမ်ားကို ေစ့စပ္ေျဖရွင္းေပးလိုေသာ ဆႏၵရွိေနခဲ့သည္။ ယင္းေစ့စပ္မႈ မ်ားတြင္၊ ကုလသမဂၢက အကူအညီမ်ားစြာေပးႏႈိင္သည္ဟု ဆရာေတာ္ကယူဆ၏။ ဆရာေတာ္ ျမန္မာျပည္မွ ျပန္ၾကြလာၿပီးေနာက္၊ ဇြန္လလည္ခန္႔၌ နယူးေယာက္သို႔ဆက္ၾကြလာ၏။ ထို႔ေနာက္ သူ၏ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားကို ရွင္းလင္းျပရင္း၊ ျမန္မာျပည္တြင္ ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ခင္ၫြန္႔အပါအဝင္ စစ္ဗိုလ္မ်ားႏွင့္၎၊ အေရးပါေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားႏွင့္၎ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ပံုကို မစၥတာဗင္ဒဲလ္အား အသိေပးခဲ့၏။ ထိုမွ်သာမက ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားမွ သံအမတ္မ်ားႏွင့္လည္း ေတြ႕ဆံုကာ သူတို႔၏သေဘာထားမ်ားကို ေတာင္းခံခဲ့ေသးသည္။
သံတမန္မ်ားက စစ္အစိုးရအေနႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အာဏာလည္းလႊဲမေပးႏႈိင္၊ လႊတ္လည္းမလႊတ္ေပးႏႈိင္လွ်င္၊ အနည္း ဆံုး သူႏွင့္ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈကိုျပဳသင့္သည္ဟု ေျပာၾကသည္။ ကုလသမဂၢရွိသံတမာန္အမ်ားစုက ျမန္မာျပည္တြင္ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ျဖစ္ေျမာက္လာေရး စိတ္ဝင္တစားရွိၾက၏။
ဤသို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အျပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးေစ့စပ္ပြဲမ်ား၌ ဗုဒၶဘာသာဆရာေတာ္ႀကီးမ်ား ဦးေဆာင္လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကသည္မွာ ျမန္မာ့ ရာဇဝင္တြင္၊ အထင္အရွားရွိခဲ့ပါ၏။ ဆရာေတာ္ဦးေရဝတသည္၊ ျမန္မာ့အေရး၌သာမက၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ဆိုပါက မည္သည့္ႏိုင္ငံ အတြက္မဆို၊ ကူညီေဆာင္ရြက္ရန္ဝန္ေလးေသာ ဆရာေတာ္မဟုတ္ပါ။ အိႏၵိယႏွင့္ တရုပ္ျပည္တို႔ ပဋိပကၡျဖစ္ေနၾကစဥ္က၊ အိႏၵိယ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မစၥစ္အင္ဒီရာဂႏၵီ၏ေပးစာကို တရုပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားထံ လက္ထိလက္ေရာက္သြားေရာက္ေပးပို႔ခဲ့သူမွာ ဆရာေတာ္ဦးေရဝတ ပင္ျဖစ္သည္။
ကုလသမဂၢ၏ အားေပးမႈေၾကာင့္ တအားတက္ကာ ဆရာေတာ္က၊ ျမန္မာျပည္တြင္ စစ္အစိုးရေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးေစေရးကို၎၊ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ေနသူမ်ားကို ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးေရးစားပြဲသို႔ ေခၚေဆာင္ရန္ကို၎၊ ဆက္လက္ႀကိဳးစားရန္သႏၶိဌာန္ခ်ခဲ့ေလသည္။ ဆရာေတာ္က ယင္းကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္၍ တိုင္ပင္ႏွီးေႏွာေသာအခါ၊ ကၽြန္ေတာ္ကေထာက္ခံအားေပးရံုမွ်မက၊ ကိုယ္တိုင္စိတ္ေရာကိုယ္ပါ ပါဝင္ကူညီမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထားခဲ့ပါသည္။
ဆရာေတာ္ဦးေရဝတသည္၊ ၁၉၉၄ခု ၾသဂုတ္လ (၅) ရက္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ျပန္လည္ၾကြသြားခဲ့၏။ ဆရာေတာ္က ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ခင္ၫြန္႔ႏွင့္ထပ္မံေတြ႕ဆံုေသာအခါ၊ တကမၻာလံုးကစစ္အစိုးရကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အားလႊတ္ေပးရန္ႏွင့္၊ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္သို႔အာဏာလႊဲေျပာင္းေပးအပ္ရန္ လိုလားေနၾကေၾကာင္းျမြက္ၾကားခဲ့သည္။ အကယ္၍ မလႊတ္ေပးႏႈိင္လွ်င္၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး ေစ့စပ္ေရးမ်ားမူ ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းခဲ့၏။ ထိုစဥ္က ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးခင္ၫြန္႔မွာျမန္မာျပည္တြင္ ၾသဇာအာဏာအရွိဆံုးဟု တကမၻာလံုးကသတ္မွတ္ထားၿပီး၊ လူမုန္းလည္းအမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊကိုမူ "ဦးေလးႀကီးလိုဘဲ"ဟုခ်ီးၾကဴး ေထာမနာ ျပဳေနၾကခ်ိန္ျဖစ္၏။ ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးခင္ၫြန္႔က သူတို႔အေနႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို မလႊတ္ေပးႏႈိင္ရသၫ့္အေၾကာင္းႏွင့္၊ အာဏာလႊဲမေပးႏႈိင္ရသၫ့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားကို လံုးေစ့ပါတ္ေစ့ ဆရာေတာ္အား ရွင္းျပခဲ့သည္ဆို၏။ ဆရာေတာ္က ဆက္လက္၍ ဆင္ေျခမတက္ခဲ့ေခ်။
ထိုဒုတိယအေခါက္၌ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုခြင့္ရရွိခဲ့ေလသည္။ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ အတူေနအိမ္ေဖၚမ်ားမွတပါး၊ မိသားစု မ်ားအပါအဝင္ မည္သူႏွင့္မွ ေတြ႕ဆံုခြင့္၊ စကားေျပာဆိုခြင့္မရရွိခဲ့ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္၊ ငါးႏွစ္ခန္႔အတြင္း ပထမဆံုး ျပင္ပျမန္မာအျဖစ္ ဆရာေတာ္ဦးေရဝတကို ေတြ႕ဆံုဖူးေမွ်ာ္ခြင့္ရမည္ဆိုေသာအခါ၊ ဝမ္းသာအယ္လဲရွိသြားဟန္တူသည္။ ဆြမ္း၊ ကြမ္းပါ ကပ္လိုပါသည္ဟု ပင့္ဖိတ္လုိက္၏။
ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၏ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရတက္လာေသာအခါ၊ ဦးႏုက ကြယ္လြန္သူလြပ္လပ္ေရးဗိသုကာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ ဇနီး ေဒၚခင္ၾကည္ကို အိႏၵိယႏိုင္ငံဆိုင္ရာသံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။ သားဦးေအာင္ဆန္းဦးႏွင့္ သမီးေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔လည္း အိႏၵိယသို႔ လိုက္ပါသြားခဲ့ၾက၏။ ထိုစဥ္ကဆရာေတာ္ဦးေရဝတမွာ အိႏၵိယသို႔ ပညာေတာ္သင္အျဖစ္သြားေရာက္ၿပီးေနာက္၊ ယင္းႏိုင္ငံ၌ ပင္ ဆက္လက္သီတင္းသံုးေနထိုင္ေနစဥ္ျဖစ္သည္။ သံအမတ္ႀကီးက ဗုဒၶသာသနာေတာ္ကိုလြန္စြာၾကည္ၫိုေလးစားသျဖင့္ ဆရာေတာ္ ဦးေရဝတႏွင့္ အျခားသံဃာေတာ္မ်ားကို၊ မၾကာခဏ ပင့္ဖိတ္ဆြမ္းဆက္ကပ္ေလ့ရွိသည္ဟုဆို၏။ သို႔ျဖင့္အရြယ္ေရာက္စ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ကိုလည္း ဆရာေတာ္ တရင္းတႏွီးသိကၽြမ္းခဲ့ေလသည္။
ယင္းသို႔ေသာ အေျခအေနမ်ားကိုေထာက္ရႈလွ်က္၊ ဆရာေတာ္က၊ စစ္အစိုးရႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ကို၊ ရင္ၾကားေစ့ ေပးလိုသည္ဆိုသည့္အခါ၊ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးေရးကို လိုလားအားေပးဟန္ရွိေသာ၊ ဒုဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးခင္ညြန္႔က လက္ခံႀကိဳဆိုခဲ့ပံုရ၏။
Read more of this post
